इन्द्रजात्राको पूर्वसन्ध्यामा झिलिमिली वसन्तपुरः शान्त रातमा जात्राको तयारी

काठमाडौँ, ९ असोज । जहाँ लाखौँ भक्तजनको जयजयकार, लाखे नाचको घन्किएको धिमे बाजा, पुलुकिसीको दौडधुप र सुगन्ध फैलिनेछ, त्यही वसन्तपुर आजको रात भने गहिरो ध्यानमग्न शान्तिमा डुब्यो ।

पूर्वसन्ध्यामा खिचिएका यी दृश्यहरूमा वसन्तपुर कुनै अन्तर्राष्ट्रिय खुला कला संग्रहालयभन्दा कम देखिँदैन । वर्षाको पानीले सडक र पेटीहरू पखालेको छ । बन्द पसलहरू, किनारमा लामवद्ध सजाइएका बिरुवाका गमलाहरू र ऐतिहासिक ल्याम्प पोस्टहरूले वातावरणलाई निकै रोमान्टिक र पवित्र बनाएका छन् ।

इन्द्रजात्राको प्रमुख आकर्षण भनेकै राष्ट्रका जीवित देवी श्री कुमारी, श्री गणेश र श्री भैरवको रथयात्रा हो । सेतो नियोक्लासिकल शैलीको गद्दी बैठक भवनको ठीक अगाडि तीनवटै काठका विशाल रथहरू लामवद्ध तम्तयार राखिएका छन् । मौसमको प्रतिकूलतालाई ध्यानमा राख्दै रथहरूलाई वाटरप्रुफ त्रिपाल र प्लास्टिकले ओढाइएको छ भने काठमाडौं महानगरपालिका र नेपाल प्रहरीले सुरक्षाका लागि रातो–सेतो कोन तथा डोरीको घेरा हालेका छन् । काठका ठुल्ठूला पाङ्ग्राहरूमा तेल लगाइएको छ र तानेर लगिने बाक्ला डोरीहरू बाँधिएका छन् । हनुमानढोका दरबार क्षेत्रमा अवस्थित विशाल श्वेत भैरवको मुखाकृति वर्षको आठ दिन मात्रै सर्वसाधारणको दर्शनका लागि खोलिने गर्दछ ।

पूर्वसन्ध्यामै भैरवको मुखौटोलाई रंगरोगन गरी ताजा सयपत्री, मखमली फूलका विशाल मालाहरू र हरिया केराका थामले सुसज्जित गरिएको छ । उता नजिकै रहेको भय र न्यायका देवता मानिने कालभैरवको मूर्ति अगाडि पनि रातको समयमा घ्युका दीप प्रज्वलन गरिएको छ ।

विगतका वर्षहरूभन्दा यसपालिको इन्द्रजात्राको पूर्वसन्ध्या अझ व्यवस्थित र चिटिक्क देखिएको छ । काठमाडौं महानगरपालिकाले जुद्ध सडक (न्यूरोड) देखि वसन्तपुरसम्मको सडकलाई सवारीमुक्त पदमार्ग बनाउँदै परम्परागत ढुङ्गा बिछ्याएको छ । सडकमा झुण्डिएका अव्यवस्थित तारहरू हटाइएका छन् । पसलका सटरहरू माथि एकैनासका सुनौलो प्रकाश दिने बत्तीका लडीहरू जडान गरिएका छन्, जसको परावर्तन वर्षाको भिजेको सडकमा पर्दा सिंगो सडक नै सुनको नदीझैँ चम्किएको भान हुन्छ । इन्द्रजात्रा केवल काठमाडौंको नेवार समुदायको मात्र पर्व नभई सम्पूर्ण नेपालको राष्ट्रिय गौरवको जात्रा हो ।

स्वर्गका राजा इन्द्र आफ्नी आमा बसुन्धरालाई पारिजातको फूल टिप्न धर्तीमा आउँदा चोर सम्झेर बाँधिएको र पछि वर्षा तथा शीतका रूपमा आशीर्वाद दिएको पौराणिक कथा यस जात्रासँग जोडिएको छ । वसन्तपुरको यो पूर्वसन्ध्याको शान्त झिलिमिलीले भोलि आउने उल्लासमय जनलहरको भव्य स्वागत गरिरहेको छ । सम्पदा, कला, वर्षा र प्रकाशको यो अनुपम संगमले काठमाडौं किन संसारकै अद्वितीय सांस्कृतिक सहर हो भन्ने तथ्यलाई पुनः प्रमाणित गरेको छ ।